Patroni roku 2023

Patroni Roku 2023

Sejm ustanowił Wojciecha Korfantego, Pawła Edmunda Strzeleckiego, Aleksandra Fredrę, Aleksandrę Piłsudską, Maurycego Mochnackiego, Jadwigę Zamoyską i Jerzego Nowosielskiego Patronami Roku 2023, natomiast Senat podjął uchwały o ustanowieniu roku 2023 rokiem: Pamięci Bohaterek i Bohaterów Getta Warszawskiego oraz Włodzimierza Przerwy-Tetmajera, Mikołaja Kopernika, Jana Matejki i Wisławy Szymborskiej.

Wojciech Korfanty to wybitny polityk, myśliciel społeczny i publicysta na stałe związany z chrześcijańską demokracją. W czasach II Rzeczypospolitej był członkiem Naczelnej Rady Ludowej, kierującej zwycięskim Powstaniem Wielkopolskim, a następnie dyktatorem III Powstania Śląskiego. W 2023 roku przypada 150. rocznica jego urodzin.

Paweł Edmund Strzelecki był badaczem, podróżnikiem, odkrywcą i filantropem. Jako pierwszy Polak okrążył samodzielnie kulę ziemską. Badał tereny Ameryki Północnej i Południowej oraz Australii, Nowej Zelandii i Tasmanii. Dokonał tam wielu odkryć, a najwyższy szczyt kontynentu australijskiego nazwał Górą Kościuszki (Mount Kosciuszko). W 2023 roku przypada 150. rocznica śmierci podróżnika.

Aleksander Fredro to najwybitniejszy polski komediopisarz, a także pamiętnikarz, poeta oraz żołnierz kampanii napoleońskich. Autor kilkudziesięciu utworów scenicznych wystawianych w teatrach Warszawy, Krakowa i Lwowa, takich jak: „Śluby panieńskie czyli magnetyzm serca”, „Zemsta”, „Pan Jowialski”. W 2023 roku obchodzimy 230. rocznicę jego urodzin.

Rok 2023 będzie rokiem sześćdziesięciolecia śmierci Aleksandry Piłsudskiej, z domu Szczerbińskiej – działaczki niepodległościowej, członkini Polskiej Organizacji Wojskowej i Polskiej Partii Socjalistycznej, odznaczonej orderami Virtuti Militari, Odrodzenia Polski oraz Krzyżem Niepodległości, żony Józefa Piłsudskiego.

13 września 2023 r. przypada 220. rocznica urodzin Maurycego Mochnackiego – konspiratora, dziennikarza, krytyka literackiego, pianisty, członka niemal wszystkich ówczesnych tajnych sprzysiężeń przeciw Rosji w Warszawie, żołnierza Powstania Listopadowego, odznaczonego Virtuti Militari.

Jadwiga Zamoyska była współtwórczynią Fundacji Zakłady Kórnickie, zaangażowaną społecznie patriotką, poliglotką, autorką spójnego systemu pedagogicznego, założycielką pierwszej w Polsce zawodowej szkoły gospodarstwa domowego i prekursorką myślenia o oświacie w kategoriach zarządzania projektem. W 2023 roku upłynie stol lat od jej śmierci.

Jerzy Nowosielski to wybitny malarz, rysownik, scenograf, pedagog, filozof, teoretyk sztuki i myśliciel religijny, uważany za jednego z najwybitniejszych współczesnych pisarzy ikon. Wykonał wyposażenie i polichromie licznych świątyń rzymskokatolickich, grekokatolickich i prawosławnych. W 2023 roku przypada setna rocznica urodziny artysty.

Senat uhonorował Mikołaja Kopernika jako „znamienitego uczonego, który zmienił postrzeganie świata”, podkreślając, że był prawdziwym człowiekiem renesansu – prawnikiem, urzędnikiem, dyplomatą, lekarzem, duchownym, doktorem prawa kanonicznego, zajmował się również astronomią i astrologią, matematyką, ekonomią, strategią wojskową, kartografią i filologią. Jego najwybitniejsze dzieło „De revolutionibus orbium coelestium” wywołało jedną z najważniejszych rewolucji naukowych od czasów starożytnych, nazywaną przewrotem kopernikańskim. w 2023 roku obchodzimy 550. rocznicę urodzin tego Wielkiego Polaka.

Jan Matejko jako malarz, twórca obrazów historycznych i batalistycznych, historiozof namalował ponad 300 obrazów. Swoje dzieła wielokrotnie prezentował na wystawach w najważniejszych europejskich ośrodkach kultury. Zdobył liczne prestiżowe nagrody i odznaczenia, został honorowym członkiem wielu akademii artystycznych. W 2023 roku przypada 185. rocznica urodzin i 130. rocznica śmierci artysty.

Senat ustanowił Rok Wisławy Szymborskiej w hołdzie polskiej poetce, eseistce, krytyczce, tłumaczce, felietonistce; laureatce Nagrody Nobla w dziedzinie literatury, założycielce Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, członkini Polskiej Akademii Umiejętności, damy Orderu Orła Białego. W 2023 roku przypada setna rocznica urodziny poetki.

Senatorowie przypominają, że w 2023 r. przypada również 100. rocznica śmierci znakomitego krakowskiego artysty Włodzimierza Przerwy-Tetmajera – malarza, grafika, poety, prozaika, dramaturga, scenografa, publicysty, działacza politycznego aktywnie zaangażowanego w walkę o niepodległość Polski, człowieka o ogromnej odwadze i sile charakteru,

W uchwale o ustanowieniu roku 2023 Rokiem Pamięci Bohaterek i Bohaterów Getta Warszawskiego Senat, w 80. rocznicę powstania w getcie warszawskim, oddaje hołd poległym oraz tym, którzy przeżyli i do końca swoich dni podnosili głos protestu przeciwko zbrodniczym planom zagłady narodu żydowskiego. Powstanie było największym zbrojnym zrywem Żydów podczas II wojny światowej, a zarazem pierwszym powstaniem miejskim w okupowanej Europie, bezprecedensową odpowiedzią na bestialstwo niemieckich nazistów, którzy postawili sobie za cel wymordowanie całego narodu. 

Uchwały i uzasadnienia dostępne są na stronie Ministerstwa Edukacji i Nauki oraz Witrynie Edukacyjnej kancelarii Senatu.